((الف
اَجُندُلی = خیلی کو چک
اَو سَنه سه گز ی = داستا ن
خیلی بلند
اِلهَو = بسیا ر شو ر
اَجی یَه=کوک های خیلی ریزکنارهم
اُ لُش اُ لُش = پا ره پا ره
اتنگَنَه = کمی دیو ا نه
اَ لَبُنگ = مثل کنه چسبید ن
اَلور= آرواره – لثه
اِزسَری نَو = از اول کار
اِزسَر وا کو = کسب تکلیف کن
بی اَرسُک پَرسُک = بدون سروصدا
اَخی = آشپزخانه ی زیرپله
اِهِکی = زرنگی –خودتی
اُهوک = چه عیبی داردباطعنه
اِ رقه = هفت خط
اَمُخته = عادت کردن
اِشکاف = کمد
اِ لعون اِزرا = همین الان
ایسَخی = به این شکل
اَرتیزَک =جفتک
اَو = آب
اَورِ شِم =ابریشم
اَواست = گاوماده که آماده ی بارداریست
اِ نِه = ای وای
اِمبَرِه = اما- ولی
اُمبُر = انبر
اِ شتَو =عجله
اَ لِفچی = چسبناک – نوچ
اِندَر = ناتنی
ایلجار=دسته ای افرادبی آبروکه برای دعواجمع می شوند
اَرا = لباس نو
اَلِفدَه= شوخ چشم
اَلَه=چشم دریده
اِندِل مُقدی= بادل صبرکارکردن
اَوسَنَه= داستان
اِستَنُا= طاق باز خوابیدن
اِجبَری= سربازی
اِلَک= چوب کوتاهی برای بازی
اِزدَمی نَقد= حالاکه فرصت انجام این کار هست انجامش بده
اِندِمَه= حو صله
اَلِنگَه = لی لی کردن
اِشتَو = عجله
اِختلات = حرف زدن
اُتاق شِهری = اتوبوس
اَدِم نَمو= ازمردم فراری
اِشقَل =
((((( ب ))))
بَشَله = داس
بِجا = وجین کردن
بُک = لپ
بَزِ کی = قر طی
بَشلِق = نقدینه ای که داماد به خانواده عروس میدهد
بِرار = برادر
بِنّو س = شکمو
بِنگشی =بنگلادشی،گدا
بِخِشّی = سر خورد،لیز خورد
بُتُپّیَه = دیوار یا خانه ای که براثرسنگینی سرجای خودش فرودآمده باشد
بُکُرچی=بوسیله ی دندان پاره شدن
بُسُلّیَه = دیواری که خراب شده باشد
بَشَه =باشد ، نام یک پرنده
بَنِج = گهواره ، نَنو
بِختَه = گوسفند نر جوان
بُر =دسته – گروه
بِفشی = کشیدن تریاک باسیخ وچراغ
بُقبَند = رختخواب پیچ
بهاربند = آغل احشام دربهاروتابستان
بی رَو =چیدن پشم گوسفندان در بهاروتابستان
بِرَّم = عزیزم
بِنیمَه =وامانده
بُگروز = فرارکن
بُگروخ = گریخت
بُتُف بُتُف = بدوبدو
بُتُرف = بدو
بَدی یَه = کاسه
بِلِشت = لیسید
بَیی= بازو
بَر مِزنَه =انگارآدم رانمیبیند
بی دِلَیی = ناآرامی ، بی قراری
بی مُنظیر = ناسپاس،
بی صورت = بی آبرو
باروحَفِتَه= تحفه ی پردردسر
بِناوِِِِرنَمدَرَ = ارزش قایل نیست ،حرف گوش نمیدهد
بَهات = پزدادن
بَهتگر =لاف زن
بِجّهی = جهید
بِدِقلّی یه = ازحدقه درآمده
بُلَّه =جرق شدن ذغال
بُلُّق = حبابهایی که از مایعات بیرون می آید
بِندَو = دیوارهای خانه را باکاهگل مرمت کردن
(((((پ)))))
پی یَر =بابا-پدر
پُح =سرفه
پلوک = پشگل
پی چَل = پژمرده
پینِکی = چرت زدن
پلَخمو = فلاخن
پِلَشت =نجس-ناپاک
پِیخه = ساقه ی خشکیده ی جو وگندم
پلیچ =تاب
پِریج = کزکردن
پلَّه = هرکفه ی ترازو –هرقاچ هندوانه
پروال =گوسفندچاقی که برای ذبح آماده باشد
پیش دهن = فضول هرکاری –حاضرجواب
پی سه گَر = منت کش
پی سه گَری چلّاس= منت کشِ چاپلوس
چلّاس =چاپلوس
پَلَه = پوست ضخیمی که روی زخم میبندد
پرهن لرز = دایماًدراضطراب
پناه پس قُلَّه =سوراخ موراخ
پیش دِندَنی = غذایی که برای درآمدن اولین دندانهای کودک
می پزند-دندونی
دندوقُرّی =غذایی که باگندم وجوبرای شادمانی ازدرآمدن دندانهای کودک می پزند
پَلِنگی =زیرپایی انداختن
پِت پت =غرغر-فتیله ی چراغی که روبه خاموشی است
پی نه پا = پاشنه ی پا
پیز = پوزه
پوربِجد = لازم وضروری
پُندَه = یک چانه ی خمیر
پیس = منت کش- چاپلوس
پیش =پنجره یادرنیمه باز
پوست وپلاس =افراط درهرکاری
((((ت))))
تِمبو =شلوار
تُشلَه =تیله
تَپَّلَه = تاپاله-مدفوع گاو
تِنَرشو = چوبی که سرش راباپارچه پیچانده اند وباآن تنورراتمیزمیکنند
تُنِکه =شورت
تول=آب گل آلود
تُنُک = پهن کردن
تِرِخت = شق ورق
تُخلُم تُخلُم = ریز ر یز
تِقَل = جر زدن
تُنگُلی =کوزه ی گلوتنگ
تُندَه = جوش روی پوست
تِلیسَه = گاوماده ی نوجوان
توی=سرشیر
تُخُس=تقسیم کردن
تَختی عُک=وسط پشت
تَو پِلِیچ =پیچ وتاب
تِه =واحدشمارش نان
توله=هل دادن
تِریق =خیط شدن
تیغ دِمیغ =تحت هرشرایطی
تَکّوتی یار=بسیارشبیه
تِقِلّاتُسمه = دست وپازدن –تقلاکردن بسیار
تِرقَنه = چشم ازحدقه درآمده(بی حیا)
((((((((ج))))))))
جَگا =ظرف
جَوز =گردو
جِرق وبِرق = زبروزرنگ
جِغنَه = جغد
جُل جُل =ازدحام جمعیت
جِلف وجَنگ = زرنگ و جلف
جِکّ = قطره ی آب یاهرمایع دیگر
جِشت =زشت
جَلد =حاضروآماده
جِوَب بیجَه = دهن به دهن گذاشتن-حاضرجوابی کردن
((((((((چچچچچچ))))))))))))
چَلِنگ=دست وپازدن درآب
چِمدَنُم =نمیدانم
چُر =ادرار
چِلَوصَفی =آب کش
چِراک =درز
چِنَغ =چانه
چِنو =چنان
چِطو =چطور
چِغَل= زبروزمخت
چِخِّه=راندن سگ وآدم مزاحم
چَلِه چُغُل=ناهمواروناصاف
چَلِه باد=گردباد(تندوفرزبودن)
چوچوله پیش انداز=نخودهرآش بودن
چَرشَو =چادرشب
چِلِک=پیت-چلیک
چُندُلی=چمباتمه زدن
چی ره خُنِک =نچسب
چی ره گَرُم=دلچسب
چِنی =چنان
چُمبَه =کتک
چِرک مُرز= چرک مُرد
((((((((ح ح ح ح ح )))))))))
حَندینَه=میمون
حی له مِرگی=خودرابه مردن زدن (قیافه ی حق به جانب گرفتن)
حَلل مُردَه =روی آب طاقبازخوابیدن
حَیله مِرگی=مظلوم نمایی
حُکچَه=آروغ
حَلییل=زیبا-قشنگ
حَولی =حیاط
حَییَّرَه=حیران وسرگردان
حَول=ترس وهول
حَن =حنایی-بور
(((((((((((خ خ خ خ خ خ ))))))))
خُررَه=خوره-زخم غیرقابل درمان
خُررِه دار=دارای خوره
خِلَشه =چوب ریز
خوریج =آتش ریزریز-کنایه ازسوختن جگرآدم
خُردی =کوچک
خِل=مخاط بینی
خِلَمَه=گله ی گوسفندان
خِویر =باغچه
خِویس =بخار
خَپ= کزکردن
خَپ پیل=کزکردن ازروی ناتوانی
خُشتِلی=رشته ی آش یاپلو
خُرَّس=خرناس
خُوَر =خواهر
خُردینَه=کوچکترین
خُردِنِکی =کودکی-بچگی
خَگُفت=خواهدگفت
خَله زِنَنَه =خاله زنک
خَردیجُل =خردجّال
خیره الف دار =بسیارفضول
خورند =پُرخور
خدادیونته بِتَه=خداجزایت رابدهد
((((((ددددددددد))))))))
دِشینَه=دیشب
دِروبِرو =بحث وجدل
دِشوکی =یواشکی
دِشودِشو =قایم موشک بازی
دِشونِشِستَه=آب زیرکاه
دیلَّخ=بادهمراه گردوخاک
دِستولَه=هل دادن
دی نَه=دیروز
دَلو=دالان-سالن
دُند=زنبور
دیکَّه =دالّی
دیکَّه خَلَه=
دِرَم=
دِتُپَندَه=به زورجاداده
دَقّ=سرکچل-زمین بایر
دِل دِپه دَرَه=چشم به چیزی داشتن
دِل وَپی =دلواپس
دُبَّه=دبّه
دِسحلَلی=ختنه کردن
دِسلاف=دشت اوّل
دیگلو=چرخ نخ ریسی
دیری جِناب=بلانسبت
دَشکی =تابزن
دِربَند=آستانه ی در
دَو=وسط
دِپی ری=رودربایستی
دی گَنی=دوقلو
دَوری=بشقاب
دِباداُفتییه=جَوگیرشدن
دی دِلَیی=دودِلی
دِسوَشور=
دِکُپ=دَمَر
دِهوشتِه= یادت هست
دِعون=قهر
دِغیظ=عصبانی
دِل وَ دِلی=به کسی آرامش دادن
دُل دُل=عزیزدردانه
دِست بِروف=محتاج وزمین گیر
دِی رُم=اشکال ندارد-عیبی ندارد
دُردِه دُردَه= دون دون
((((ز-رز-ر-ز-ر)))))))
رفت=شد
زِبَک=فک
رَزینَه =پلکان
ری نِوَیی= زیرلفظی
رِجَه=طناب برای پهن کردن لباس
رُوُح= روباه
رِشک =شپش
زِنگیچَه=آرنج
زِغوریَّت = درسختی وتنگی زندگی کردن
زُلفی =حلقه ی در
رِیخ =اسهال
(((ش-ش-س-س-س-س)))))))
شِپّات=سیلی محکم
شی=شوهر
شومَندَه=غذایی که ازشب مانده-(فرصت ندادن
سیدِّلَه=بسیارشکمووپرخور
سُبُرز =طحال
سَقِِّچ= آدامس
شَونی=کهنه ی بچه
سِوی =کوزه
سی یَتَنا=چشم که سیاهی میرود
سِرهِم چُشمی =چشم هم چشمی
سَروهِمسَر =
سیَّه لولَه=خیلی سیاه
سَرُغ=سفره ی پارچه ای
سِفی دنُس=سفیدبی نمک
سِرَند=غربال
شانه اش راگرفت=به رگ غیرتش خورد
سی یَه تَو =سیه چرده
شیشَک=گوسفندسه ساله
سَرِِِِ شتِه=ولش کن
شِرتَوَ=آب زیپو
سِدیم سِدیم =پاره پاره
سِدبِ زییَه=سرمازده
سِردِکَو=سرگرم
سَربِندَختَه=دقت زیادی کرده
سِراغ=یاد
سِراغ دَیَه=آموزش داده
شِرَقُّ وشِرَق=صدای شکستن،صدای بشکن زدن
شِروا=شوربا
سَری=هرنفر
سُرخ ومنج=صورت شاداب وسفید
شَوبَزی=خیمه شب بازی
شُورتِه=هم بزن
شِلحوت پِلحوت=شل وپل
شوگا=غسالخانه
شِرِقَّس=محکم شکستن
سُندَه=مدفوع سفت
شِلَّتَه=چربیهای اضافی گوشت
((((ع-غ-ع-غ)))))))
عَندِی=عمداً،
غُطّه=آب تنی
غِسیو=استفراغ
عُک=وسط پشت
عَظَیَم=دعابرای ترس
عَجُمبُلی=بسیار کوچک
عَلِفَه=آشی که برای نوروز میپزند-رویش گیاهان تازه
غِلیف=دیگ مسی
غیچ =یک نوع هیزم
عَطِشنا=مستولی شدن تشنگی برانسان
به عقلِش کِشییَه=به عقلش رسیده
عَلَنی یَه =به طورعلنی-آشکارا
عوس =جیغ
عَلَحِدَّه=حق طبیعی
غَرَبه غَرَ=قاره به قاره دنبال چیزی گشتن
عُک وَدِلُم می یَه=داره حالم به هم می خوره
عُنف وتَعَدّی=تق وترم –قهروناز
غُرِّه به دَر=ناهموار
غُرّی=بادفتخ
عُجُب وَکِردَه=پُر رو شده
عُنج =ذَرّه
عَلم وحَدیث=اداوشکلک درآوردن
(((((ف-ف-ف-ف))))))))
فِش=خالی کردن آب بینی بافشار
فیطَه=لُنگ
فِندوفِلیس=فن وشگردبلدبودن
فِلیتَه =فیتیله
فِلیتِه اَورِشَم=بسیارزیبا
(((((ق-ق-ق-ق-))))))))
قُم بَو=بسیارچاق
قُریتی=نوعی غذای آبکی
قَتِقی=نوعی غذای آبکی
قِماری=قنداق نوزاد
قُر یت=کشک
قَتِق=نوعی ماست
قیماق=سرشیر
قَب ِر=گور-قبر
قَبِرقَه=دنده ی انسان وحیوانات
قُلُمبَرَه=معشوقه
قُنجیل=مچاله شدن کاغذیاپارچه دراثرگرمایاسرما---مچاله شدن انسان دراثرسرما
قُچّاق=تنومندوزورمند
قَبِلی =دم پختک
قُرساق=ظرفیت وجنبه
قِرَش =بسیارسیاه ومشکی
قِسِّر=نازا –عقیم
قُلچِماق=قلدر
قَچَّه= وسط پا
قیق=دق کردن
قُمبُل=باسن
قَو لِق=سفره ای گردکه وسایل خیاطی در آن نگهداری می شود
((((((گ-گ-گ-گ-گ--)))))))))
گُله کان=دیوانه
گِلِن گیژدَو=دیوانه
گُسنَه=گرسنه
گوشته گوشتَوی =دست رشته
گِرِژدِم =عقرب-کژدم
گره پوند=
گَو=گاو
گوش عَلَو=گوش بزرگ وبلند
گُسوَن=گوسفند
گی=مدفوع انسان
گَلَه =مدفوع سفت
گُرده پا=ماهیچه ی ساق پا
گیرا =روشن
گُرسُ گُرس=تاپ تاپ
گُلَه =گیس بافته شده
گِدی گَر=گدای چاپلوس
گُرونَه =کلاف سفت وگرد
گُررُم =گل انداختن صحبت
گَزَ=گازگرفتن
گوش ورخِجَو=فالگوش-آماده باش
گل ماست=غذایی باشیروماست
گِرروسی=گدای بی سروپا
گِره ریزه رَو=بقچه ی کوچک برای نگهداری نخ وسوزن ودکمه وچیزهای خیلی ریز
گوز یدِه بیدار=کسی که به خودش شک دارد
گَگیر=گَه گیر
گوک=گوی-توپ
((((ک-ک-ک-ک-ک))))))))
کِلیر=کلید
کُلپَقَه=قورباغه
کُر یک=مرغ کرک
کِسَری=شالی که زنان بردورسرشان می پیچیدند
کَلوچ=نانی که قبل ازپختن به تنورمی افتادومی سوخت
کِفچه مار=مارکبری
کوچَک=چتری
کولَه=کوتوله
کَلی=تنبلی-کاهلی
کُرا=کرایه –ارزش
کِنَو =شاه دانه
کَلیک=انگشت کوچیکه
کِلَوَنگ=سرگرم-مشغول
کُخ=مرض-کرم
کِرَت=هربار-هردفعه
کَل=کچل
کِلَف=پوزه
کُلوت =داخل جمجمه
کامَه=نوعی ماست
کِمای=نوعی گیاه
کیوَنی=کدبانو
کُلهَه=دود وبوی غلیظ وتند
کِج غِلِطی=راه کج رانشان دادن
کَندمِزنَه=قاپیدن
کوم سیا=سق سیاه
کِنَوری=کک مکی
کیسهِ تُمبُلَه=وسایل اضافی وبیخود
کینَه=کنج
کُلیچَه=کلوچه
کُلیچه لَقلَوی=نوعی نان روغنی
((((((ل-ل-ل-))))))))
لَتَّه=تکه پارچه کهنه
لِچَک=روسری سه گوشه
لیچ =لجن
لِنجَه=چانه زدن
لَخچِنگ=تی پا
لَخَه=کفش پاره
لُکَّه=مچاله
لوک =شترنر
لوکی بی اوسار=شتربی افسار-سرخود-ول
لُغُز=حرف بامنظورزدن
لَخه دوز =پینه دوز
لَمس=فلج
لَس =شُل
لَتِه پَت=ریزه های پارچه
لا کُتاب =لامذهب
((((((م-م-م-م-))))))))
مُار=مادر
مِلّا=باسواد
مُس مُس=آهسته آهسته
مِکِل موت =ملک الموت-عزراییل
مِنَخیر =سبب خیر
مُندیل=دستاری که مردان بردورسرشان می پیچیدند-عمامه
مِخَّو =دست وپاچلفتی-بی عرضه
مُقبیل=مقبول-زیبا
موسی کُ تِقی=یاکریم-نوعی کبوتر
مُال=گاوگوسفند-احشام
مال دار=گوسفنددار
مِسکَه =کَره
مَ =بگیر
مُخ مُخ=نرم نرم ولی مداوم انجام دادن کار
می مو=مهمان
می مو مِزمو=مهمان ومیزبان
مُعن =نصیحت
مُقراض =قیچی
(((((((ن-ن-ن-ن-)))))))
نَم زیبَه=شایسته نیست
نیمدار =مندرس
نِمَشوم=غروب
نَشو =نشسته –کثیف
نیلُّم نیلُّم=گریه ی مداوم وجگرسوز
نِخکولی=ناخنک زدن
نَخی چِلِکی=نیشگون گرفتن که با آن گوشت تن کنده شود
نَتَو=ناتو-توانمندبی عار
نِکول=سُقرمه –وشگون
نَعمِت زِوَلی=ناشکری-ضایع کردن نعمت
نیم شو =پس مانده ی آرد
نُوَیَه=نوه
نَهَلی=تشک
نَمگی=نمی گویی
نَم خَم=نمی خواهم
نَمُخرُم=نمی خورم
نَمُرُم=نمی روم
نَمتَنُم=نمی توانم
ناتِلِنگ=تنبل بی غیرت
(((((((((و-و-و-و-))))))))
و ِرنَمدَرُم=برنمی دارم
وِرهِمُ شِمال=تروخشک کردن کسی
وَدِرِنگییَه=
وَدی=پیداکردن
وَجِّر=صورت درهم کشیدن
وَجِّرُقِر=اخم وتخم
وِرجِلا=عصبانی-برآشفته
وِرجِهِستَه=لباس یاچادرکوتاه شده
وِرجِکَّه=می جهد
وِرخِجَو=هوشیار-آماده باش
وِرَّد=دنبال کردن
وَ اَدِمیزاد نَمگَه=شبیه آدمیزادنیست
وَ کوم مِندَزَه=غلیظ حرف زدن
وَر پِرّی=وربپری
وِلُّ وَل=برق زدن
وَردَر =بردار
وِرمِشِلَّه=لنگ می زند
وِرمُشُرطَه=ازجادر می رود
وَرخُچَر=بچلان
وِرزِمی مِجوشَه=درپوست خودنمی گنجد
واجی جَه=جزغاله شود
وَهِم چینی=جمع وجورکردن
ورحَلَت=واپسین لحظات مرگ
وَگَزییَه=ازسرمایخ زده
ورمِتیزَه=باحرارت بالاوپایین می پرد
ورجِهییَه=قدکشیده
وَگَزی یَه=مثل چوب سفت شده
(((((((((ه=ه=ه=ه=))))))))
هِتَّو=دیوانه ای که دایمأ میخندد
هَم عروس=جاری
هِم زُلف=باجناق
هِردِنگ=شوت-دیوانه
هَوَل=لوچ
هور=سربه هوا
هُج=گرگرفتن
هِت هِت=خنده ی بیجا
هِرَسَه=مترسک
هِرَسِه سَرپَلیز=مترسک پالیز
هِلی پیک =یک سرسوزن
هَگَه=زیرا-پس
هَوَنگ=هاون
هِرزِه چَنَه=نخودهرآش
هِر =گیر-ویر
هُرَّست=فروریختن دل
((((((0ی-ی-ی-ی-)))))))))
یُلمَه=کباب وبرشته شدن دل وسوختن غذا
یَک بُرّی =یک گله –یک تعدادزیاد
یِک کَیی=به تنهایی
یِکّه=تنها
یک کِلَه=یک سره
یَک گُلُم=یک دم
یُرُمباز=سلیطه-بیباک
